حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )

29

خواص الأشياء ( فارسى )

وقيه خشك و به دستور بنفشه به شربت پزند . شراب عنّاب : غلبهء خواب را و اصحاب ماشرى و آبله و حصبه و درد سينه و سرفه را نافع بود ؛ صنعت آن : عنّاب جوجانى يك چهار يك در سه رطل آب بجوشانند تا ثلثى آيد و بمالد و بىمبالغه بپالايند و با يك من قند به شربت پزند . شراب گاو زبان : دل را قوّت دهد ، سوداى مزاج را به غايت نافع بود و خفقان را زايل كند ؛ صنعت آن : آب گاو زبان تازه يك من بگيرند و با يك من قند بپزند و اگر تازه نباشد يك چهار يك خشك كنند و در وقت فرو گرفتن چهل مثقال گلاب خوشبوى بريزند و فرو گيرند . شراب بالنگو : دل را قوّت دهد و خفقان سرد را نافع بود و توحّش سودايى زايل كند ؛ صنعت آن : مقابل گاو زبان باشد ؛ و اگر به عسل مصفّى بپزند ، شايد . شراب انجبار : اسهال دموى را نافع بود ؛ صنعت آن : عرق انجبار سى درم ، خرنوب و طراثيث از هريك بيست درم ، نيم كوفته كنند و يك شبانه‌روز بخوسانند و بجوشانند و بپالايند و با يك من قند سفيد صاف كرده به شربت پزند . نوع ديگر : انجبار هفت مثقال ، فوط پنج مثقال اجزاى آن ، قرظ سه مثقال ، عرق انجبار هفت مثقال ، طباشير سفيد يك مثقال ، صندل مقاصرى و صندل سرخ از هريك چهار مثقال ، قند ابلوج سفيد نيم من ، نبات در دو رطل آب بپزند . پختهء فنجوش : جهت قوّت باه نافع بود : آب انگور مثقالى صد من در ديگ كنند و صاف كنند و بيست من گوشت پخته و مرغ بچه‌ها آن چه به دست آيد ، مثل كبك و مرغ خانگى و قاز و تيهو و گنجشك و كبوتر بچه و غيره در اندازند و به و سيب و ملجى از هريك دو من ؛ و اين ادويه‌ها نيم كوفته در كيسه‌اى كنند و در ديگ اندازند و زمان زمان مىمالند تا تمام شيره باز دهد . زنجبيل و قرفه و قرنفل و خولنجان و زرنباد و درونج عقربى و بسباسه و جوزبويا و كبابهء چينى و سعد و سنبل و اشنه و اذخر و مصطكى و قاقلهء صغار و كبار و بهمنين و سادج هندى و دار فلفل و انيسون و سليخه و پوست اترج و پوست بالنگ و عود خام و صندل مقاصرى از هريك دو درم ، كوفته در سه كيسه كنند و چندان بجوشانند كه گوشت مهرّا شود ، و فروگيرند و گوشت‌ها و جرم‌ها از او دور كنند و يك شب رها كنند . روز ديگر روغن از روى آن بگيرند و در ظرفى كنند و چند روزى رها كنند و كيسه‌ها دراندازند و هر سه چهار روز مىروند و كيسه مىمالند تا طعم آن بگيرد . پس بپالايند و يك مثقال مشك خالص و يك